انجمن پزشکان خانواده استان مازندران

معاونت محترم بهداشتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

ضمن سلام و احترام؛

مقدمتاً به استحضار می رسانم از ابتدای شروع برنامه پزشک خانواده روستا تا کنون که بیش از 8 سال می گذرد؛ همواره چگونگی پی گیری مشکلات و نحوه ارائه پیشنهادها در جهت تأمین منافع همکاران محترم پزشک خانواده از دغدغه های نمایندگان پزشکان خانواده بوده است.

در جهت رفع این مشکل، شورایی متشکل از 9 نفر، منتخب از بین  نمایندگان پزشکان خانواده شهرستان های استان، تحت عنوان شورای منتخبین نمایندگان پزشکان خانواده استان مازندران تشکیل گردید تا ضمن تشکیل جلسات منظم؛ پس از بررسی مشکلات و جمع آوری پیشنهادها، موارد مصوب را به نحو مقتضی پی گیری نمایند.

بی تردید عمده مصوبات شورای منتخبین نمایندگان پزشکان خانواده به نحوی است که قابلیت مرتفع شدن صرفاً از طریق دانشگاه علوم پزشکی و معاونت بهداشتی دانشگاه را داراست که البته وظیفه می دانم از مجموعه مدیران دانشگاه علوم پزشکی مازندران، خصوصاً مدیران معاونت محترم بهداشتی این دانشگاه به سبب همکاری های قابل تقدیری که با شورای منتخبین نمایندگان داشته اند، قدردانی کنم؛ ولی در بعضی موارد و به علت نوع مشکلات، لازم است پی گیری هایی در خارج از دانشگاه نیز به عمل آید که در این خصوص قبل از هرگونه پی گیری، مراتب را به نحو مقتضی به اطلاع مدیران محترم معاونت بهداشتی دانشگاه رسانده تا پس از جلب رضایت ایشان پی گیری های بعدی صورت گیرد.

از جمله مشکلات و عدم تحقق مطالبات، تفاوت در سرانه و بسته خدمتی پزشک خانواده روستایی نسبت به شهری است که ضمن ارائه پیشنهادهایی با قابلیت اجرا، مواردی را به استحضار می رسانم که بی تردید دستور و پی گیری های جناب عالی بیشترین تأثیر را در مرتفع شدن آنها خواهد داشت.

با توجه به ماده 22 تفاهم نامه خدمات سطح یک روستاییان و عشایر سال 92 و با توجه به مقدمه دستورالعمل 02 برنامه پزشک خانوده شهری، مقرر گردید در استان هایی که برنامه پزشک خانواده شهری اجرا می گردد، متوسط سرانه سطح یک روستاییان طی توافق کتبی مدیر عامل سازمان بیمه سلامت و معاون بهداشتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تعیین گردد که بر حسب اطلاع، تاکنون توافقی جهت تعیین سرانه جمعیت روستایی در این استان ها (مازندران و فارس) صورت نگرفت.

گرچه عواملی از قبیل تفاوت امکانات موجود در نقاط مختلف کشور و همچنین در سطح شهر و روستا، مدیران و برنامه ریزان را بر آن داشت تا اجرای گام به گام و مرحله ای طرح را در اولویت برنامه ریزی قراردهند؛ اما در کنار این مهم توجه به عامل عدالت در سلامت نیز بسیار تعیین کننده خواهد بود که بی تردید با ادامه این روند شاهد افزایش نارضایتی ها و نتایج نامطلوب اجتماعی برآمده از آن خواهیم بود؛ از جمله مهاجرت روستاییان به شهرها و همچنین شیفت پزشکان خانواده از روستاها به شهرها.

اهمیت این موضوع در استان هایی همچون مازندران چشم گیرتر به نظر می رسد؛ چرا که در بسیاری از مناطق این استان، فاصله قابل توجه ای بین شهر و روستا دیده نمی شود و در واقع روستاها در کنار و چسبیده به شهرها قرار گرفته اند و بسیاری از کارکنان ادارات و شاغلین در شهرها، در روستاهای همجوار ساکنند و تفاوت در نوع و هزینه ارائه خدمات در شهر و روستا را کاملاً احساس می کنند.

از این روی انتظار می رود همان طور که در ماده 22 تفاهم نامه تصریح گردیده در استان هایی که پزشک خانواده شهر و روستا اجرا می گردد، تعیین سرانه مورد توافق جناب عالی با مدیر عامل بیمه سلامت در اولویت قرار گیرد.

متوسط رقم قرارداد پزشکان خانواده روستا در سطح استان مازندران بر اساس دستورالعمل 14، مبلغی بین 25/000/000 تا 30/000/000 ریال اعلام گردید که البته با حجم وسختی کار تناسب چندانی ندارد و این عدم تناسب هنگامی چشم گیر تر می شود که با بسته خدمتی و مبالغ قراداد پزشکان خانواده شهری مقایسه شود.

انتظار می رود با توجه به تفاوت آشکار در نحوه ارائه خدمات پزشک خانواده روستا (انجام مراقبت های فعال در سطح مرکز و خانه های بهداشت و انجام ده گردشی منظم توسط پزشک و ویزیت بیماران در سطح خانه های بهداشت و حمل سبد دارویی و تحویل دارو به مراجعه کنندگان) در مقایسه با وظایف تعیین شده پزشکان خانواده شهری بر اساس بسته خدمتی متفاوت (ویزیت در سطح پایگاه ها و مراکز شهری و مراقبت غیر فعال و عدم انجام ویزیت در مکانی غیر از مراکز محل استقرار پزشک خانواده)، مبلغ قرارداد پزشکان خانواده روستا بیش از همکاران محترم پزشک خانواده شهری باشد که در همین راستا و در سال گذشته قول داده شد مبلغ قرارداد پزشک خانواده روستا به طور متوسط 20% بیشتر از پزشک خانواده شهری خواهد بود؛ در حال حاضر نه تنها بیشتر نیست بلکه بر اساس مقایسه دستوالعمل 14 روستایی و نسخه اصلاح شده 02 شهری، مبلغ قرارداد پزشکان خانواده روستا حدود یک سوم مبلغ پیش بینی شده پزشکان خانواده شهری است و این در حالی است که این مبالغ جهت پوشش 5000 نفر به ازاء هر پزشک خانواده روستا در مقایسه با 2500 نفر به ازاء هر پزشک خانواده شهری در نظر گرفته شده است.

خلاصه مقایسه این که؛ جمعیت تحت پوشش پزشک خانواده روستا، حدود 2 برابر پزشک شهری؛ انجام برنامه منظم و هفتگی ده گردشی و مراقبت های فعال؛ ویزیت و تحویل دارو در سطح تمامی خانه های بهداشت و متأسفانه، اختلاف زیاد و غیر قابل توجیه در مبلغ قرارداد؛ در کنار بسته خدمتی متفاوت!

در این جا با به یادآوری دو نگاه متفاوت، در بسته های خدمتی پزشک خانواده روستایی و شهری، به یکی از علل عمده نارضایتی پزشکان خانواده روستا اشاره می کنم و آن اینکه؛ با توجه به یکسان بودن ساعات موظف پزشک خانواده روستا و پزشک خانواده شهری مستقر در مراکز بهداشتی شهری (44 ساعت در هفته) و همچنین یکسان بودن شروع به کار در اول وقت اداری (هفت و نیم صبح)، چگونه ممکن است در پایان کار اداری پزشکان خانواده روستا یک ونیم ساعت بیش از پزشک خانواده شهری موظف به انجام وظیفه باشند؟ در این بخش و با توجه به عدم تحمیل بار مالی و حتی امکان کاهش هزینه های تحمیلی، پیشنهاد می شود ساعات کار پزشکان خانواده روستا با ساعات کاری سایر اعضای تیم سلامت مستقر در مراکز روستایی و همکاران پزشک خانواده مستقر در مراکز شهری یکسان گردد.

همچنین پیشنهاد می شود، در کوتاه مدت و با استفاده از منابع پیش بینی شده در دستورالعمل های روستایی نسبت به افزایش رقم قرارداد پزشکان خانواده روستا اقدام گردد تا در میان مدت، ضمن متناسب سازی بسته خدمتی و یکسان سازی دستورالعمل های پزشک خانواده شهری و روستایی؛ شاهد اصلاح سرانه جمعیت روستایی نیز باشیم. پیشنهاد دیگر این که در استان های مجری همزمان برنامه پزشک خانواده شهری و روستایی (مازندران و فارس)، نحوه ارائه خدمات درمانی به جمعیت ساکن در روستا که دارای بیمه های تأمین اجتماعی و خدمات درمانی می باشند، به جای دریافت کارانه (Fee for service)، به صورت دریافت سرانه (همانند برنامه پزشک خانواده شهری) صورت گیرد که در این صورت دانشگاه های علوم پزشکی پس از عقد قرارداد با بیمه سلامت استان و یا مدیریت درمان سازمان تأمین اجتماعی و در قالب دریافت سرانه، نسبت به ارائه خدمات درمانی اقدام می کنند و البته قسمتی از سرانه دریافتی در وجه پزشکان خانواده روستاها و قسمتی نیز بابت حقوق ماما و هزینه و استهلاک ساختمان و تجهیزات، سهم دانشگاه های علوم پزشکی خواهد بود.

پی گیری های صورت گرفته در سال گذشته تا جایی پیش رفت که معاونت محترم بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بر اساس تبصره بند 4 مصوبه هیأت وزیران به شماره « 79102/ت/48289 ه » مورخ 25/4/1391 و طی مکاتبه با معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران به شماره « 7118/308 د » مورخ 17/5/1391 قول متناسب سازی بسته خدمتی پزشکان خانواده شهر و روستا و اصلاح سرانه روستایی در جهت تأمین منافع به حق پزشک خانواده روستا و با هدف جلوگیری از خروج پزشکان خانواده روستا را داد و البته متأسفانه در حد قول باقی ماند و اقدامی مؤثر صورت نگرفت. (مکاتبه اشاره شده به پیوست تقدیم می گردد).

نتیجه آن شد که در بسیاری از شهرستان های استان مازندران، مراکز روستایی به تدریج خالی از پزشک خانواده شده و به عنوان مثال فقط در شهرستان جویبار که محل انجام وظیفه اینجانب می باشد، در طی چند روز گذشته و از ابتدای مهر سال جاری 2 پزشک خانواده روستا پس از انصراف از برنامه پزشک خانواده روستایی، در پزشک خانواده شهری مشغول به کار شدند. این همان اتفاقی است که نگرانش بودیم و به کرات در طی سال گذشته ابراز داشتیم.

در خاتمه و ضمن قدردانی از فرصتی که در اختیار قراردادید و در راستای انجام وظایف نمایندگی و با هدف تأمین منافع پزشک خانواده روستا و البته در جهت ثبات در برنامه پزشک خانواده روستا و افزایش ماندگاری همکاران با تجربه، خواستار پی گیری های ارزشمند جناب عالی، در خصوص متناسب سازی بسته خدمتی پزشک خانواده روستا نسبت به بسته پزشک خانواده شهری و همچنین اصلاح سرانه مطابق بند 22 تفاهم نامه سال 92 می باشیم تا ضمن مرتفع نمودن مشکلات مطرح شده، در نهایت موجب افزایش رضایت شغلی همکاران مغفول پزشک خانواده روستایی را فراهم آوریم. با تشکر

دکتر هادی علیجان زاده

مسئول انجمن پزشکان خانواده استان مازندران

رونوشت:   معاونت محترم بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران جهت استحضار